Je staat op het punt om zonnepanelen te installeren en je hebt een prachtig dak: de helft op het zuiden, en de rest op oost en west.
▶Inhoudsopgave
Ideaal, want zo heb je de hele dag zon. Maar dan komt de technische vraag: regel je dat met één omvormer of heb je er twee nodig? Het antwoord is niet zo simpel als een ja of nee, maar ik leg het je haarfijn uit. Dit is waar je écht op moet letten.
Het verschil in zon: oost, west en zuid
Stel je voor dat je dak twee verschillende werelden zijn. Op het zuiden vangt je paneel van een uur of 11 's ochtends tot een uur of 4 's middags de volle bak zon.
Dat is de klassieke piek. Op het oosten heb je 's ochtends vroeg al stroom, en op het westen heb je juist in de late middag nog volop opbrengst. Je spreidt dus je energieproductie over de dag.
De uitdaging zit 'm in de spanning (spanning, oftewel V). Panelen op het oosten staan vaak al in de zon terwijl de panelen op het westen nog in de schaduw liggen.
Als je ze allebei op één string (één groep) aansluit bij een klassieke stringomvormer, werkt de hele groep op het niveau van de zwakste schakel. Dat betekent: minder opbrengst. Je wilt namelijk dat elke groep zo optimaal mogelijk zijn eigen gang kan gaan.
De klassieke oplossing: twee omvormers
De meest veilige en traditionele manier is inderdaad het plaatsen van twee aparte omvormers. Eén voor het oost-dak en één voor het west-dak. Zo kan de omvormer voor het oosten 's ochtends vol gas geven zonder dat hij wordt afgeremd door de koude, donkere westkant. En andersom.
Je betaalt iets meer voor hardware, maar je wint opbrengst en zekerheid.
Een populaire keuze hierin is de Solis mini 5G of de Fronius Primo. Deze omvormers zijn er in modellen van bijvoorbeeld 2.5kW tot 5kW.
Reken op een prijs van zo'n €600 tot €1.200 per stuk, afhankelijk van het vermogen. Je hebt dan twee plekken nodig aan de muur (bijvoorlijk in de garage of schuur) en twee aparte strings die je moet aanleggen. Dat is weliswaar iets meer kabelwerk, maar wel een waterdicht concept.
Zonder optimizers of micro-omvormers verliest een groep panelen op zuid, oost of west vaak 5 tot 15% rendement door schaduw of onderlinge verschillen.
De moderne aanpak: één omvormer met optimizers
Gelukkig is er een slimme technologie die het leven makkelijker maakt: optimizers.
Dit zijn kleine apparaten die je achter elk zonnepaneel knoopt. Ze zorgen dat elk paneel individueel wordt aangestuurd. De optimizer op het zonnige paneel op het oosten doet zijn ding, terwijl die op het bewolkte westen niet de boel afremt.
Deze technologie werkt samen met een centrale omvormer. Een bekend systeem is SolarEdge of SMC (Sunny Boy).
Je hebt dan één hoofdomvormer nodig (bijvoorbeeld een SolarEdge HD-Wave van 5kW, rond de €1.000 - €1.300) en daar voeg je de optimizers aan toe. Dit is ook ideaal wanneer je kijkt naar extra vermogen voor een warmtepomp.
Je bespaart dus op de tweede omvormer en het muurwerk. Het voordeel? Je hebt maar één plek nodig voor de omvormer en je kunt precies zien hoe elk paneel presteert via een app. Ideaal voor de smart home-liefhebber die alles wil monitoren. De bekabeling is wel specifiek en je moet de lengtes goed berekenen, maar de flexibiliteit is enorm.
Micro-omvormers: de ultieme vrijheid
Wil je nog verder gaan? Kies dan voor micro-omvormers.
Hierbij heb je geen centrale omvormer meer, maar zit er een klein omvormertje onder elk individueel paneel.
Merken als Enphase zijn hier de koning in. Dit is de duurste optie, maar wel de meest flexibele en veilige. De prijs ligt hoger: reken op ongeveer €150 - €200 per paneel inclusief installatie.
Voor een gemiddeld systeem van 10 panelen ben je dus zo €2.000 - €2.500 kwijt aan omvormers alleen. Maar je hebt geen last van schaduwval op één paneal dat de rest beïnvloedt.
Bovendien is het installeren vaak sneller omdat je geen zware omvormer aan de muur hoeft te schroeven. Een groot voordeel van micro-omvormers is de veiligheid. Omdat er geen hoge DC-spanning (gelijkstroom) over je dak loopt, is de kans op brand kleiner. Ook bij een storing aan één paneel blijft de rest van je installatie gewoon draaien. Dit is vaak de reden waarom mensen alsnog kiezen voor deze duurdere optie.
Wat te doen met je slimme thuis?
Als je een smart home hebt, wil je je energiebeheer goed regelen. Denk aan een Slimme thermostaat van Toon of Nest, of een Laadpaal voor je elektrische auto.
Als je twee omvormers hebt, moet je de data vaak van beide apparaten verzamelen.
Dat kan via een energiemeter in de groepenkast, zoals de Kaifa of Landis+Gyr meter die je via de slimme energieleverancier uitleest. Met optimizers of micro-omvormers is deze integratie vaak makkelijker. Ze bieden allemaal API's aan die je kunt koppelen aan systemen als Home Assistant of P1-monitor.
Zo kun je je laadpaal automatisch aansturen op basis van je zonnestroom. Heb je genoeg opgewekt en wil je weten hoeveel kWh je nodig hebt voor de nacht? Zit je oost-vermogen erop in de ochtend?
Dan kun je de auto laden. Schakelt het over naar west? Dan kan de airco of de boiler aan. Een praktisch voordeel van aparte omvormers of optimizers is dat je soms subsidies beter kunt benutten.
De SDE++ subsidie voor bedrijven kijkt naar productieprofielen. Door oost/west te spreiden, lever je netter terug op het net en voorkom je dat je terugleververgoeding (salderen) sneller vervalt door netcongestie op piekmomenten.
Praktische tips voor je offerte
Voordat je een offerte tekent, zijn er een paar dingen die je direct moet checken. Dit bespaart je een hoop geld en hoofdpijn op de lange termijn. Zorg dat je installer точно weet wat je wilt.
Uiteindelijk komt het neer op jouw budget en technische voorkeur. Twee omvormers is robuust en logisch.
- Vraag naar het string-splitsen: Laat de installateur duidelijk uitleggen hoe ze de kabels van oost en west scheiden. Willen ze één string maken of twee? Eén string is vaak goedkoper, maar levert kwaliteit in.
- Check je dakbeschot: Bij oudere huizen is het soms lastig om kabels van oost naar west (via de zolder) te trekken. Soms is een tweede omvormer op de desbetreffende kant van het huis dan logistiek makkelijker.
- Denk aan toekomstige uitbreiding: Wil je later nog een laadpaal of thuisbatterij (zoals de BYD Battery-Box of Solax)? Zorg dan dat je omvormer(s) daarop aansluitbaar zijn. Sommige omvormers hebben al een 'load balancing' poort.
- Vergelijk de garantie: Een omvormer gaat vaak 10-12 jaar mee, een paneel 25 jaar. Kijk goed naar de garantievoorwaarden van de omvormer. Bij micro-omvormers is de garantie vaak langer (25 jaar), wat de hogere aanschafprijs relativeert.
Optimizers zijn de slimme middenweg voor data-liefhebbers. Micro-omvormers zijn het duurzaamst en veiligst op de lange termijn.
Welke keuze je ook maakt, met oost en west ben je verzekerd van een stabielere stroomproductie dan alleen zuid. Dat voel je in je portemonnee.